Aranda, Malfon & Yamasaki as MAY!

Muzykę improwizowaną artystów z Półwyspu Iberyjskiego świat wydaje już od dość dawna, choć jakoś szczególnie intensywniej od mniej więcej dekady. Dziś nagranie muzyków z tamtej części globu w nowojorskiej Relative Pitch zdaje się być codziennością. I to wspaniała wiadomość!

Pianistka Irene Aranda pod szyldem MAY skrzyknęła intrygujące trio z udziałem jednego z naszych ulubieńców, saksofonisty Dona Malfona, a także japońskiej wokalistki Ami Yamasaki. Swobodna improwizacja bazująca w dużej mierze na technikach rozszerzonych jest tu bazą, ale nie zamyka korytarzy stylistycznych tej trójki. Od eksperymentalnej post-kameralistyki, po post-jazzowe hulanki. I jeszcze ten wspaniały moment, gdy dopiero w czwartym utworze uświadamiasz sobie, że z saksofonem i głosem improwizuje tu jednak piano, a nie extended percussion – bezcenny!

  

W pierwszej części albumu improwizacje są nieco krótsze, potem rozciągają się na prawie 8-10 minut. Forma jest tu ważna, ale nie determinuje wyboru artystek i artysty. Szemrany początek jest całkiem mroczny, ale precyzyjny. Drobne interakcje, cierpliwe wyczekiwanie na ruch partnera, ale też szybko odkryty potencjał ekspresji, tudzież bezmiar rezonującej melodyki każdego z trzech ośrodków dźwięku. W trzeciej części po rozhuśtanym początku narracja wpada w urokliwą medytację. W czwartej pojawia się po raz pierwszy dźwięk fortepianowych klawiszy, dzięki czemu opowieść nabiera dodatkowego kolorytu.

Odsłona piąta jest bardzo krótka, a o jej kształcie decydują agresywne frazy inside piano i extended sax. Ostatnie trzy utwory, to najdłuższe opowieści. Ta szósta wydaje się najciekawsza. Deep piano płynie tu z samego dna, saksofon z kolei drąży szczeliny w chmurach, frazy wokalistki także wydają się być dość wysoko posadowione. Puenta utworu bazuje na post-klasycznym frazowaniu pianistki. Także w trakcie dwóch ostatnich utworów Aranda częściej znajduje się po jasnej stronie mocy swojego instrumentu. Obie improwizacja są dość ekspresyjne, chwilami intrygująco agresywne, a bazują na definitywnie post-jazzowej estetyce. W końcowej odsłonie na front wysuwa się wokalistka, która prezentuje szerokie spektrum swoich możliwości, zarówno tych ekpseyrmentalnych, jak i stricte jazzowych.

 

Irene Aranda MAY (The Relative Pitch, CD 2026) . Don Malfon – saksofon, Irene Aranda – fortepian oraz Ami Yamasaki – głos. Nagrane w styczniu 2026, miejsce nieznane. Osiem utworów, 56 minut.

Casserley, Marzan, Van Schouwburg & Wachsmann are Being!

Brytyjski label Bead Records, to gwarancja jakości od zarania tej inicjatywy, jeszcze w ósmej dekadzie ubiegłego wieku. Po reanimacji wydawnictwa w bieżącej dekadzie, już pod kierunkiem artystycznym norweskiego drummera Emila Karlsena, sytuacja nie uległa zmianie. Każda nowa, biała płyta, to smakowita porcja swobodnej improwizacji, na ogół okraszona odrobiną kreatywnej elektroakustyki.

Na najnowszej płycie BR odnajdujemy kwartet legendarnych już niemal postaci dla europejskiej sceny, zatem bez zbędnych introdukcji zagłębiamy się w dźwiękach, jakie pozostawili oni w trakcie dwóch koncertów – jednego londyńskiego, drugiego oxfordzkiego.

  

Incydent londyński trwa niewiele ponad dwadzieścia trzy minuty. Artyści budują tu niezwykle filigranowy ekosystem dźwięków strun, głosu i delikatnej, onirycznej poświaty live processingu. Snują swoją opowieść dość leniwie, z rzadka decydują się na dramaturgiczne spiętrzenia, dzięki czemu, jeśli już takowe następują, ich jakość i wartość dla obrazu całości wydaje się bezcenna. Definitywnie subtelna, mikrotonalna narracja, to najlepsze środowisko do tego kwartetu. W fazie środkowej doświadczamy wyjątkowo urokliwej fazy szumów i preparacji, po której następuje drobny szczyt, a potem wielominutowa, medytacyjna podróż w nieznane.

Koncert z Oxfordu, to historie trwające łącznie około trzydzieści cztery minuty. Pierwsza nich zaczyna się filigranowymi preparacjami, które pięknie roznosi po przestrzeni nagrania elektroakustyka live processingu. Ta iście diaboliczna kołysanka ma kilka intrygujących faz, gdy muzycy sięgają po dłuższe frazy, ale też nie stronią od charakterystycznego dla siebie poczucia humoru. Finał jest ekscytujący, najpierw wisi na pojedynczych dźwiękach gitary, potem skrzypiec.

Finałowa część albumu, po wstępnej fazie porannych ablucji, wydaje się najbardziej żwawą i energiczną fazą performansu czterech starszych Panów. Dużo interakcji, posuwistych, marszowych kroków, a także urokliwe interludium w postaci całkiem intensywnych akcji w stylistyce call and response. Druga część utworu zdaje się być podszyta pewną nerwowością. Od mrocznej kołysanki, po końcową prostą, którą znaczą radosne okrzyki i na poły taneczne podrygi.

 

Casserley/ Marzan/ Van Schouwburg/ Wachsmann Being (Bead Records, CD 2026). Philipp Wachsmann – skrzypce, Jean-Michel Van Schouwburg – głos, Pascal Marzan – dzięsięciostrunowa gitara mikrotonalna oraz Lawrence Casserley - signal processing instrument. Nagrane w The Vortex, Londyn, listopad 2024 (utwór pierwszy) oraz St. Alban’s Church Hall, Oxford, czerwcu 2025 (utwory drugi trzeci). Łącznie 56 minut.

 

Timothée Quost & LIKΣN play La Toute Multiple!

Powracamy do wątków spontanicznego festiwalu, który rył na berety jeszcze trzy tygodnie temu. Dziś okazja niejako podwójna – najnowsza płyta francuskiego trębacza Timothée Quosta opisana zostanie przez nas dokładnie w dniu jej światowej premiery.

Dzieło wielowymiarowe, ponadgatunkowe, doskonale żeniące współczesną kompozycję, muzykę improwizowaną i te jakże lubiane przez trębacza dźwięki otoczenia. Bardzo zapraszamy!

  

Za kształt artystyczny albumu odpowiada nonet. W warstwie instrumentalnej, to siedem różnych instrumentów dętych drewnianych i blaszanych, stół mikserski wyposażany w feedback, a także osoba dyrygenta, która czuwa na odpowiednim wykonawstwem kompozycji Quosta. Ważnym elementem gry są tu nagrania terenowe (uliczne), które stanowią całość pierwszego utworu, a także są częścią dramaturgii najdłuższej, szóstej odsłony (połączona z siódmą trwa ponad 25 minut).

Po ulicznym otwarciu przenosimy się w bezmiar dętych fraz. Pierwsza z instrumentalnych części albumu wydaje się bardzo nerwowa, zdecydowanie mroczna, szyta dętymi wydechami, które nakładają się na siebie i wraz z elektroakustycznymi zdobieniami tworzą ujmujący ekosystem dźwiękowy. W trakcie utworu pojawia się także rytm rysowany przez jeden z dęciaków. Kolejna część albumu jest nieco spokojniejsza. Nadal w jej wnętrzu skrzą się emocje, ale całość przypomina cedzoną przez zaciśnięte zęby medytację, która czasem nabiera wiatru w żagle niesiona tajemniczą melodyką. Na zakończenie pojawiają się multiplikujące się wokale, których źródła pochodzenia nie wskazuje albumowe credits.

Kolejne dwa utwory są nieco krótsze. Ten pierwszy ma rytm szyty stepami tuby i ma bardzo perkusjonalny charakter. Ten drugi, to rodzaj kameralnej zadumy watahy dętych, które wchodzą w dialogi przyjmując bardzo minimalistyczną strategię działania. Kontrapunkty tuby wprawiają, że flow niespodziewanie narasta.

Wreszcie wielki finał albumu, zbudowany zarówno z silnie eksponowanych, zwłaszcza w pierwszej części, nagrań terenowych, jak wielowątkowej, dętej dyskusji. Akustyka ma tu w sobie dużo pokrętnej dynamiki, wszakże stół mikserski sprawia, iż opowieść raz za razem napotyka na intrygujące rafy dramaturgiczne. W połowie utworu czeka nas mroczne interludium, po którym do gry chodzi rytm, który po płynnym przejściu do utworu siódmego rządzi i dzieli na wyimaginowanej scenie. Wciąż powracają jednak tajemnicze wokale, które niczym grecki chór zalewają nas potokiem pytań retorycznych.

 

LIKΣN La Toute Multiple (Carton Records, CD/2LP 2026). Quentin Coppalle - flet & piccolo flet, Ariane Bacquet – obój, rożek angielski, Xavière Fertin - Bb clarinet, Loïc Vergnaux – klarnet basowy, Jean Wagner – rożek francuski, Timothée Quost – trąbka, kompozycja, Fanny Méteier – tuba, Paul Alkhallaf - mixing desk, feedback & no input oraz Léo Margue – dyrygent. Nagrane w le phare à lucioles, czas nieoznaczony. Siedem utworów, 55 minut.

Centrifugal Quartet feat. Jeb Bishop, Mia Dyberg, Antonio Borghini & Michael Griener play Industry!

Najpierw było Centrifugal Trio, bazujące na brzmieniu puzonu, kontrabasu i perkusji. Potem pomysłodawca przedsięwzięcia, Jeb Bishop, wpadł na niebanalny pomysł, by formułę ansamblu rozbudować do kwartetu, a elementem dodatkowym uczynić soczyste, ale lekkie brzmienie saksofonu altowego.

Historia kwartetów na dwa dęciaki i sekcje rytmu bez instrumentu harmonicznego ma swój początek w niepowtarzalnych dziełach Ornette Colemana. Dziś do tego wątku muzycznej narracji dopisujemy kolejną formację - Centrifugal Quartet. Ich koncertowe dzieło z Berlina składa się z czterech opowieści, z których każda kolejna jest dłuższa od poprzedniej – od sześciu minut na początek do prawie dwóch kwadransów na koniec.

  

Artyści rozpoczynają improwizowaną podróż kolektywnym strumieniem umiarkowanie spokojnych dźwięków. Pachnie post-jazzem obleczonym zwiewną powłoką wytrawnej kameralistyki. Z czasem akcja nabiera tempa - muzycy posuwają się marszowym krokiem mając pod kontrolą każdą frazę, tudzież rozliczne, dramaturgiczne zakamarki. Groove sekcji udanie koreluje tu z melodią i śpiewem dęciaków. Puenta utworu wydaje się z kolei odrobinę zbyt balladowa. Początek drugiej opowieści ma swoją dynamikę, swingowy anturaż i bardzo swobodne podejście do niemal każdej frazy. Szczególnie podobać się może smyczkowe interludium, które bierze w nawias jazzowe inklinacje pozostałych instrumentów. Być może to nowa tradycja, ale zakończenie utworu znów nosi znamiona ballady.

Kolejną przygodę – tu już ponad 20-minutową - inauguruje dęty duet. Sekcja wchodzi po dłuższej chwili porcją dość dynamicznej, swingowej ornamentyki. Kwartet dobrze kontroluje tempo, ale pomiędzy saksofonem i puzonem iskrzy coraz ciekawiej. Rozbudowana formuła utworu pozwala na kilka akcji w podgrupach – od solowego expose kontrabasu, przez preparowany duet sekcji rytmu, po sytuacje trzyosobowe. Finał? Oczywiście znów jest bardzo przytłumiony.

Ostatnia opowieść rodzi sie w znoju mrocznych, preparowanych fraz, z istotną rolą smyczka. Po sekwencji otwarcia sekcja rysuje zgrabny groove, a dęte tańczą i śpiewają. Tu również zostaje dużo przestrzeni na akcje w podgrupach, zarówno te bardzo kameralne, jak i te całkiem ekspresyjne. Pod koniec muzyce sugerują farewell song, ale gdzieś w środku kłębi się jeszcze finałowa porcja emocji. Kilka radosnych podskoków w swingującym tempie i łagodne opadanie.

 

Centrifugal Quartet feat. Jeb Bishop, Mia Dyberg, Antonio Borghini & Michael Griener Industry (FSR Records, CD 2026). Jeb Bishop – puzon, Mia Dyberg – saksofon, Antonio Borghini – kontrabas oraz Michael Griener – perkusja. Nagranie koncertowe, Industriesalon Schöneweide, Berlin, wrzesień 2022. Cztery utwory, 66 minut.

 

*) recenzja powstała na potrzeby portalu jazzarium.com I tamże została pierwotnie opublikowana

Matthias Muche’ Bonecrasher play Densities!

Kontynuujemy spotkania z artystami, których spotkaliśmy w tym miesiącu na spontanicznym feście w Poznaniu.

Puzonistę Matthiasa Muche widzieliśmy w Dragonie w kwartecie ad hoc oraz macierzystej formacji T.ON. Dziś sięgamy na najnowsze nagranie jego dużej formacji Bonecrasher (tylko puzony i perkusjonalia), w której składzie odnajdujemy kolejnych muzyków, których pamiętamy sprzed kilkunastu dni – puzonistę Matthiasa Müllera i perkusjonalistę Etienne Nillesena.

Śmiało wkraczamy w świat współczesnej muzyki komponowanej, tu uformowanej w cztery smakowite opowieści, które skrzą się mnóstwem fantastycznych blaszanych brzmień i drgających membran. Za dwie z nich opowiada lider formacji, jedną przygotował Müller, a ta czwarta, to transkrypcja multitrackowej kompozycji solowej na puzon autorstwa nieodżałowanego Johannesa Bauera.

  

Na starcie puzony leniwie budzą się do życia, nieśmiało formują dron, ale korzystają jeszcze z plastrów ciszy. Z czasem ich ekspozycja przyjmuje formę rezonującego strumienia, który drży, wydaje się delikatnie rozdygotany, a u jego podnóża snuje się ulotna warstwa śpiewających werbli Nillesena. Opowieść pęcznieje bez nadmiernego pośpiechu, sukcesywnie rozwarstwia się. Każdy z puzonistów ma do zagrania podobną frazę, ale i całkowitą dowolność w zakresie tempa, w jakim wydaje dźwięki. Całość przypomina rozblask porannego słońca, ale też metaliczny klangor w locie w wnoszącym.

W drugim utworze dyscyplina wykonawcza sprawia, iż założenia kompozytorskie są w pełni realizowane, a ekspresja czai się za wielką kurtyną. Najpierw pojedyncze westchnienia, rodzaj uporządkowanej gry w pytania i odpowiedzi. Także garść mikro melodii, które snują się wokół. Jęki, pokrzykiwania, wdechy i wydechy z czasem formują się linearna opowieść, która nabiera podskórnej taneczności, wzmagana rezonującymi akcjami wprost z werbli. Ta urokliwa kołysanka ma zaskakująco radosną, melodyjną puentę.

Trzecia odsłona, najkrótsza na płycie, to pokaz puzonowej mikrotonalności. Narracja ma tu wiele twarzy - początkowo wydaje się dość filigranowa, potem staje się uroczym glissandowym chórem. Incydentalnie bywa mroczna, przypomina ciemną stronę Święta Wiosny. A werble nieustannie śpiewają stawiając dramaturgiczne znaki zapytania.

Czwarta opowieść, choć stanowi interpretację solowej kompozycji na puzon, zdaje się mienić wszystkimi kolorami tęczy, jest epicka, definitywnie wielowątkowa. Od precyzyjnie skodyfikowanych wdechów i wydechów, po feerie radosnych okrzyków. W okolicach siódmej minuty napotykamy na wyjątkowe zjawiskowe interludium szumów i martwych westchnień puzonów, które idealnie lepią z dźwiękami werbli. W okolicach dziesiątej minuty narracja przybiera formę fanfarową, jakby Marsz Weselny łączył się z brzmieniem … nalotu dywanowego. W końcu radosna puenta, która kojarzy się bluesową biesiadą, choć wybrzmiewa w zdecydowanie mrocznej aurze.

 

Matthias Muche’ Bonecrasher Densities - for 12 trombones & percussion (ezz-thetics now series by Hat Hut Records, CD 2026). Matthias Muche, Matthias Müller, Adrian Prost, Carlotta Armbruster, Daniel Riegler, Jeb Bishop, Maria Trautmann, Matthias Schuller, Maximilian Wehner, Moritz Anthes; Moritz Wesp i Till Künkler – puzony oraz Etienne Nillesen – instrumenty perkusyjne. Nagrane w Fattoria Musica, maj 2025. Cztery kompozycje: : #1/ #2 by Matthias Muche, #3 by Matthias Müller, #4 by Johannes Bauer. Łącznie 45 minut.