Centrifugal Quartet feat. Jeb Bishop, Mia Dyberg, Antonio Borghini & Michael Griener play Industry!

Najpierw było Centrifugal Trio, bazujące na brzmieniu puzonu, kontrabasu i perkusji. Potem pomysłodawca przedsięwzięcia, Jeb Bishop, wpadł na niebanalny pomysł, by formułę ansamblu rozbudować do kwartetu, a elementem dodatkowym uczynić soczyste, ale lekkie brzmienie saksofonu altowego.

Historia kwartetów na dwa dęciaki i sekcje rytmu bez instrumentu harmonicznego ma swój początek w niepowtarzalnych dziełach Ornette Colemana. Dziś do tego wątku muzycznej narracji dopisujemy kolejną formację - Centrifugal Quartet. Ich koncertowe dzieło z Berlina składa się z czterech opowieści, z których każda kolejna jest dłuższa od poprzedniej – od sześciu minut na początek do prawie dwóch kwadransów na koniec.

  

Artyści rozpoczynają improwizowaną podróż kolektywnym strumieniem umiarkowanie spokojnych dźwięków. Pachnie post-jazzem obleczonym zwiewną powłoką wytrawnej kameralistyki. Z czasem akcja nabiera tempa - muzycy posuwają się marszowym krokiem mając pod kontrolą każdą frazę, tudzież rozliczne, dramaturgiczne zakamarki. Groove sekcji udanie koreluje tu z melodią i śpiewem dęciaków. Puenta utworu wydaje się z kolei odrobinę zbyt balladowa. Początek drugiej opowieści ma swoją dynamikę, swingowy anturaż i bardzo swobodne podejście do niemal każdej frazy. Szczególnie podobać się może smyczkowe interludium, które bierze w nawias jazzowe inklinacje pozostałych instrumentów. Być może to nowa tradycja, ale zakończenie utworu znów nosi znamiona ballady.

Kolejną przygodę – tu już ponad 20-minutową - inauguruje dęty duet. Sekcja wchodzi po dłuższej chwili porcją dość dynamicznej, swingowej ornamentyki. Kwartet dobrze kontroluje tempo, ale pomiędzy saksofonem i puzonem iskrzy coraz ciekawiej. Rozbudowana formuła utworu pozwala na kilka akcji w podgrupach – od solowego expose kontrabasu, przez preparowany duet sekcji rytmu, po sytuacje trzyosobowe. Finał? Oczywiście znów jest bardzo przytłumiony.

Ostatnia opowieść rodzi sie w znoju mrocznych, preparowanych fraz, z istotną rolą smyczka. Po sekwencji otwarcia sekcja rysuje zgrabny groove, a dęte tańczą i śpiewają. Tu również zostaje dużo przestrzeni na akcje w podgrupach, zarówno te bardzo kameralne, jak i te całkiem ekspresyjne. Pod koniec muzyce sugerują farewell song, ale gdzieś w środku kłębi się jeszcze finałowa porcja emocji. Kilka radosnych podskoków w swingującym tempie i łagodne opadanie.

 

Centrifugal Quartet feat. Jeb Bishop, Mia Dyberg, Antonio Borghini & Michael Griener Industry (FSR Records, CD 2026). Jeb Bishop – puzon, Mia Dyberg – saksofon, Antonio Borghini – kontrabas oraz Michael Griener – perkusja. Nagranie koncertowe, Industriesalon Schöneweide, Berlin, wrzesień 2022. Cztery utwory, 66 minut.

 

*) recenzja powstała na potrzeby portalu jazzarium.com I tamże została pierwotnie opublikowana

Matthias Muche’ Bonecrasher play Densities!

Kontynuujemy spotkania z artystami, których spotkaliśmy w tym miesiącu na spontanicznym feście w Poznaniu.

Puzonistę Matthiasa Muche widzieliśmy w Dragonie w kwartecie ad hoc oraz macierzystej formacji T.ON. Dziś sięgamy na najnowsze nagranie jego dużej formacji Bonecrasher (tylko puzony i perkusjonalia), w której składzie odnajdujemy kolejnych muzyków, których pamiętamy sprzed kilkunastu dni – puzonistę Matthiasa Müllera i perkusjonalistę Etienne Nillesena.

Śmiało wkraczamy w świat współczesnej muzyki komponowanej, tu uformowanej w cztery smakowite opowieści, które skrzą się mnóstwem fantastycznych blaszanych brzmień i drgających membran. Za dwie z nich opowiada lider formacji, jedną przygotował Müller, a ta czwarta, to transkrypcja multitrackowej kompozycji solowej na puzon autorstwa nieodżałowanego Johannesa Bauera.

  

Na starcie puzony leniwie budzą się do życia, nieśmiało formują dron, ale korzystają jeszcze z plastrów ciszy. Z czasem ich ekspozycja przyjmuje formę rezonującego strumienia, który drży, wydaje się delikatnie rozdygotany, a u jego podnóża snuje się ulotna warstwa śpiewających werbli Nillesena. Opowieść pęcznieje bez nadmiernego pośpiechu, sukcesywnie rozwarstwia się. Każdy z puzonistów ma do zagrania podobną frazę, ale i całkowitą dowolność w zakresie tempa, w jakim wydaje dźwięki. Całość przypomina rozblask porannego słońca, ale też metaliczny klangor w locie w wnoszącym.

W drugim utworze dyscyplina wykonawcza sprawia, iż założenia kompozytorskie są w pełni realizowane, a ekspresja czai się za wielką kurtyną. Najpierw pojedyncze westchnienia, rodzaj uporządkowanej gry w pytania i odpowiedzi. Także garść mikro melodii, które snują się wokół. Jęki, pokrzykiwania, wdechy i wydechy z czasem formują się linearna opowieść, która nabiera podskórnej taneczności, wzmagana rezonującymi akcjami wprost z werbli. Ta urokliwa kołysanka ma zaskakująco radosną, melodyjną puentę.

Trzecia odsłona, najkrótsza na płycie, to pokaz puzonowej mikrotonalności. Narracja ma tu wiele twarzy - początkowo wydaje się dość filigranowa, potem staje się uroczym glissandowym chórem. Incydentalnie bywa mroczna, przypomina ciemną stronę Święta Wiosny. A werble nieustannie śpiewają stawiając dramaturgiczne znaki zapytania.

Czwarta opowieść, choć stanowi interpretację solowej kompozycji na puzon, zdaje się mienić wszystkimi kolorami tęczy, jest epicka, definitywnie wielowątkowa. Od precyzyjnie skodyfikowanych wdechów i wydechów, po feerie radosnych okrzyków. W okolicach siódmej minuty napotykamy na wyjątkowe zjawiskowe interludium szumów i martwych westchnień puzonów, które idealnie lepią z dźwiękami werbli. W okolicach dziesiątej minuty narracja przybiera formę fanfarową, jakby Marsz Weselny łączył się z brzmieniem … nalotu dywanowego. W końcu radosna puenta, która kojarzy się bluesową biesiadą, choć wybrzmiewa w zdecydowanie mrocznej aurze.

 

Matthias Muche’ Bonecrasher Densities - for 12 trombones & percussion (ezz-thetics now series by Hat Hut Records, CD 2026). Matthias Muche, Matthias Müller, Adrian Prost, Carlotta Armbruster, Daniel Riegler, Jeb Bishop, Maria Trautmann, Matthias Schuller, Maximilian Wehner, Moritz Anthes; Moritz Wesp i Till Künkler – puzony oraz Etienne Nillesen – instrumenty perkusyjne. Nagrane w Fattoria Musica, maj 2025. Cztery kompozycje: : #1/ #2 by Matthias Muche, #3 by Matthias Müller, #4 by Johannes Bauer. Łącznie 45 minut.

 

Colin Webster, Camila Nebbia & Matthew Grigg play at ad-lib!

Pozostajemy na łamach Trybuny w towarzystwie artystów, który uczestniczyli w ostatnim zlocie spontanicznych szaleńców, jaki miał miejsce w pierwszy weekend października w Poznaniu.

Dziś sięgamy po najnowsze nagranie festiwalowego rezydenta, saksofonisty Colina Webstera i gitarzysty Matthew Grigga. Ten pierwszy zagrał na Spontaneous Music Festival każdego dnia imprezy, ten drugi jedynie w dniu ostatnim, ale za to dwukrotnie. Dodajmy, iż obaj współtworzyli kompulsywny Large Ensemble, który zwieńczył wydarzenie. Przed nami nagranie w trio, albowiem Anglikom towarzyszy argentyńska saksofonistka Camilla Nebbia.

  

Nagranie koncertowe z Zachodniego Londynu jest krótkie, wypełnia jedynie pierwszą stronę czarnego krążka. Inauguracja wydaje się wyjątkowo wietrzna – tuby saksofonów syczą, elektryczna gitara szeleści. Ów soniczny strumień systematycznie nabiera masy właściwej, a w jego wnętrzu zaczynają pojawiać się pierwsze okruchy melodii. Saksofony ochoczo wchodzą w dialog, z kolei gitara szuka cienia i zaskakująco szybko przenosi się do sfery mrocznego ambientu. Bez zbędnej zwłoki narracja odradza się, ale jej wątki są na ogół krótkie - umierają i rodzą się niczym mityczne hydry.

W okolicach dziesiątej minuty trio ponownie odnajduje ciszę. Po chwili zadumy powstaje nowa opowieść, która zdaje się teraz płynąć z samego dna. Saksofony zaczynają skrzeczeć, gitara post-rytmicznie dygotać. Po kilku minutach improwizacja znów grzęźnie w mrocznym zaułku, zdobiona rezonującymi frazami obu saksofonów. Wilgotne, dęte podmuchy ścielą się na ambientowym podłożu. Pojawiają się melodie, tym razem bardziej wyraziste, ale też ujmująco szorstkie. Trio wspina się na finałowy szczyt i gaśnie nagle, jakby publiczność była tu jedynie iluzją.

 

Colin Webster, Camila Nebbia & Matthew Grigg ad-lib (Unknown Tongue, LP 2026). Colin Webster – saksofon barytonowy, Camila Nebbia – saksofon tenorowy oraz Matthew Grigg – gitara, amplifikator. Nagrane w ramach Improvised Music Concert Series Ad Lib, Londyn, Lipiec 2025. Jedna improwizacja, 24 minuty.

Etienne Nillesen in Twee!

Nie milkną echa spontanicznych, festiwalowych zmagań w Poznaniu. W głowie i uszach wciąż mamy tysiące wspaniałych dźwięków, jakie docierały do nas w trakcie czterech dni imprezy. Podobnie z obrazami, jakie zapisały się w pamięci.

Ten jeden był ze wszech miar szczególny. Jeden artysta, przed nim dwa werble, a w dłoniach dwie filigranowe pałeczki zakończone plastikowymi kulkami. Muzyk kręci nimi pętle wydobywając z glazury werbli niebywałe, dronowe ekspozycje, która wzajemnie się przeplatają, nie mając początku, ani tym bardziej końca.

Panie i Panowie, Etienne Nillesen!

  

Gdybyśmy tego nie widzieli na dragonowej scenie, być może nie uwierzylibyśmy, że najnowsza płyta tego artysty, to w pełni akustyczne przedsięwzięcie, zbudowane dokładnie tak, jak opisano powyżej.

Przypomina oniryczny, rezonujący śpiew ptaków o mrocznym poranku. Wszystko delikatnie wibruje, tworzy jednolity strumień fonii, który ma zmienną intensywność w zależności od siły nacisku pałeczki, a także z uwagi na fakt, iż incydentalnie muzyk śpiewa tylko jedną pałeczką. To prąd leniwej rzeki, którą kołysze wiatr. Dwie pętle rysowane na separatywnych werblach przenikają się wzajemnie, uzupełniają, niekiedy zaczepiają. Ta jednorodna, pozornie monotonna piosenka porywa nasze zmysły, a gdy zamkniemy oczy, jesteśmy w stanie odpłynąć z nią w drogę, z której nie ma powrotu.

Upiornie piękna medytacja ma posmak analogowej elektroniki, ale wiemy doskonale, że to tylko złudzenie. Ma też swój wewnętrzny rytm, jest wielkim powtórzeniem, minimalistyczną repetycją. Każda pętla kreśli ulotną mikro melodię, niczym fale oceanu niesionego wiatrem wodnego bezkresu. Trzydzieści pięć minut mija jak chwila zatracenia. Pozostaje jedynie wcisnąć klawisz repeat.

 

Etienne Nillesen Twee (Sofa Music, CD 2026). Etienne Nillesen - extended snare drums. Nagrane w Chamber Music Hall Deutschlandfunk, Kolonia, listopad 2025. Jeden utwór, 35 minut.

We Are Spontaneous 10. SMF 2026 to już historia!

Piętnaście koncertów, dwa warsztaty, projekcja filmowa i półimprowizowany wykład o improwizacji wypełniły cztery pierwsze dni października w poznańskich klubach SARP i Dragon, a także Kinie Muza. Królowała muzyka improwizowana, niekiedy silnie ukierunkowana na free jazz, nie brakowało elektroakustycznych eksperymentów w intrygujących składach ad hoc (z roli ponadgatunkowych wichrzycieli świetnie wywiązywali się artyści krajowi), także awangardowa i bardzo kreatywna muzyka współczesna z hukiem zameldowała się na deskach klubowych.

Dopisała publiczność, a rekord frekwencji festiwalu został pobity już po dwóch dniach imprezy. O organizacji pisać nam niezręcznie, ale i tu – mamy wrażenie – obyło się bez wtop, ani nieporozumień, a muzycy i publiczność definitywnie wyglądali na bardzo zadowolonych.

  

Na jubileuszowej edycji Spontaneous Music Festival królowały akustyczne instrumenty dęte, kontrabasy i perkusje, ale elektronicznego fermentu nie brakowało choćby przez moment. Rolę gatunkowego wodzireja pełnił nieśmiertelny free jazz. Zaczęliśmy we czwartek efektownym wykopem łączonych sił tria Sundogs (Mateusz Rybicki, Zbyszek Kozera, Samuel Hall) i festiwalowego rezydenta Colina Webstera oraz tria Stefan Keune/ Dominic Lash/ Steve Noble, a zakończyliśmy w niedzielę ekstatycznym koncertem Large Ensemble (Colin Webster, Sofia Salvo, Cath Roberts, Charlotte Keeffe, Graham Dunning, Matthew Grigg, John Edwards, Andrew Lisle). Ten ostatni projekt, bezboleśnie przeniesiony z desek londyńskiego Cafe Oto, śmiało zasłużył na miano doskonałej reinkarnacji Machine Gun Petera Brotzmanna sprzed prawie sześciu dekad.

W tak zwanym międzyczasie nie zabrakło dania specjalnego, crème de la crème Spontaneous, czyli składów kleconych ad hoc. Tych pierwszych, dziewiczych spotkań muzyków na scenie było dokładnie pięć, a każde łączyło siły Europy z krajowymi zasobami kadrowymi. Zdaje się, że wszystkie przypadły nam do gustu, a niżej podpisanemu szczególnie te z udziałem wrocławskiego gitarzysty Michała Sembera.

  

Bardzo podobały się także składy stale ze sobą współpracujące. Francusko-szwajcarsko-niemiecki kwartet Trapeze (Matthias Müller, Sakina Abdou, Peter Orins i Joke Lanz) zaprosił nas do … tańca, który bazował na krwistych dialogach dętych niesionych kompulsywnym groove perkusji i gramofonowych sampli. Z kolei formacja T.ON (Matthias Muche, Constantin Herzog, Etienne Nillesen) z niemieckiej Kolonii, to przykład medytacyjnych ekspozycji dronowych budowanych przez preparowany werbel, smyczek kontrabasu i puzon wentylowany przez dodatkową tubę.

Tradycyjnie ważnym elementem imprezy były występy solowe – Dominica Lasha na kontrabasie, Colina Webstera na saksofonie altowym i Etienne Nillesena na werblu. Każdy pochodził jakby z innej bajki, każdy przyniósł wspaniałe owoce.

  

Jeśli zaś na koniec tej wyjątkowo krótkiej relacji z festiwalu miałbym wskazać najbardziej ekscytujący fragment spontanicznego posiedzenia, to byłby nim w mojej bardzo subiektywnej ocenie przedostatni sobotni koncert, gdy scenę opanowały filigranowe frazy tkane z subtelnych interakcji i opowieści preparowanej trąbki i głosu Liz Allbee, kontrabasu the one and only Johna Edwardsa i fikuśnych, niepowtarzalnych akcji perkusji i perkusjonalii Stale Liavika Solberga.

Do zobaczenia za rok!

Zdjęcia własne bez praw autorskich:

1. Colin Webster Large Ensemble

2. Stale Liavik Solberg i Michał Sember

3. Liz Allbee i John Edwards